Zo goed als alles gaat aan mij voorbij en waar ik mijn aandacht op richt, bepaalt mijn leven. Hoewel ieder leven beperkingen met zich meebrengt, kan de zomer mij de indruk geven dat ik mijn aandacht eindeloos kan verbreden en mijn net steeds wijder kan uitwerpen.
De ideeën die van binnenuit komen, hebben ruimte nodig, en door mijn aandacht te verstrooien raak ik in de zomer al snel ontkoppeld van mijn binnenwereld. Dit is een terugkerend patroon, kenmerkend voor een tijd van het jaar waarin iedereen wordt uitgenodigd zich naar buiten te richten en van alles in de wereld te ervaren.
In het bijzonder valt het me op hoe AI nieuwe ideeën steeds beter en sneller kan uitwerken, en wordt de verleiding steeds groter om AI te gebruiken als een eindeloze, alwetende bron van inspiratie. Maar iedere keer dat ik toegeef aan de verleiding om AI voor mij te laten denken, doe ik afbreuk aan het vertrouwen in mijn eigen denken. Bij vlagen merk ik zelfs dat ik zonder externe bevestiging begin te twijfelen aan de validiteit van mijn eigen gedachten: langzaam bekruipt mij een nieuwe vorm van epistemisch zelfwantrouwen.
In een snel veranderende wereld worden de afspraken die ik met mijzelf maak steeds belangrijker. Ik blijf bewust met de hand op papier schrijven, want papier spreekt niet terug en laat mijn eigen bezieling en inspiratie ongemoeid. Dit klinkt romantischer dan het is. Het creatieve proces is vaak een pijnlijk proces vol zelfafkeuring en schaamte. Ik sla allerlei doodlopende wegen in en begeef me in een chaos van onsamenhangende gedachten en ideeën waar ik iets concreets van probeer te maken.
Ik weet dat ik mij in die chaos moet bewegen om de muziek te midden alle ruis op te kunnen vangen. Juist door te blijven zoeken en niet op te geven vind ik soms iets van waarde, ook al weet ik dat er een makkelijke uitweg is. De vorm ontstaat in de chaos, en het ongemak dat mijn onzekerheid met zich meebrengt is een noodzakelijk onderdeel van dat proces.
Vertrouwen zonder goedkeuring
Het aangaan van het creatieve proces is een fundamenteel onderdeel van mijn zingeving. Ik verlies een belangrijk deel van mijzelf wanneer ik me niet langer durf te begeven in de chaos van mijn binnenwereld. Juist die creatieve chaos maakt de zomer tot een vreugdevolle en productieve tijd, want in de worsteling met mijn eigen onvermogen zit groei en rijping besloten.
Hier schuilt een groter probleem. Nu AI steeds meer van onze systemen doordringt en ons voortdurend kan corrigeren en bevestigen, vraagt het discipline om de verleiding te weerstaan om ook ons denken uit te besteden. Bij repetitieve taken, onderzoek en de toetsing ben ik dankbaar dat AI met mij mee kan werken. Validatie is immers een essentieel onderdeel van elk maakproces, waarin de relevantie van mijn werk wordt getoetst aan de werkelijkheid buiten mijn eigen veronderstellingen en blinde vlekken. Vraag ik echter te vroeg om hulp, dan verlies ik het zelfvertrouwen dat essentieel is om mij in de chaos van het creatieve proces te bewegen.
In de naderende hoogzomer nodig ik je uit je door de chaos van je binnenwereld te laten inspireren, en niet te snel bij onzekerheid naar iets buiten jezelf te grijpen. Hoe verleidelijk het ook is om in de zomer je blik vooral naar buiten gericht te houden, blijf je innerlijke chaos trotseren, zodat je in de ruis de muziek kunt blijven horen.